Badanie estradiolu – wskazania i normy

Estradiol to jeden z głównych żeńskich hormonów steroidowych, chociaż w niewielkich ilościach występuje również u mężczyzn. Ma on ogromne znaczenie dla kobiecej płodności, dlatego badanie poziomu estradiolu jest jednym z podstawowych testów diagnostycznych przy podejrzeniu niepłodności. Dlaczego ten hormon jest taki ważny? Jak zinterpretować otrzymany wynik testu? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w poniższym artykule.

Estradiol – co to za hormon?

Estradiol (E2) to hormon płciowy, najważniejszy spośród produkowanych w ludzkim organizmie estrogenów. Syntetyzowany jest w jajnikach, a w przypadku niewielkich ilości występujących w męskim organizmie wydzielają go jądra.

Hormon ten jest bardzo istotny dla prawidłowego rozwoju żeńskich narządów płciowych. Odpowiada między innymi za poprawną budowę warg sromowych większych i mniejszych. W organizmie kobiety estradiol wpływa również na[1]:

  • dojrzewanie komórek nabłonkowych pochwy,
  • wzrost błony śluzowej macicy,
  • wzrost kurczliwości macicy,
  • dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych.

Poza układem rozrodczym od prawidłowego stężenia estradiolu zależy także[1]:

  • poprawna termoregulacja,
  • prawidłowe twardnienie chrząstek nasadowych kości długich,
  • poziom libido,
  • dobry stan psychiczny i emocjonalny.

Stężenie estradiolu w organizmie kobiety uzależnione jest od jej wieku, fazy cyklu menstruacyjnego, aktualnego stanu ogólnego i ewentualnie występujących schorzeń. Najwyższą wartość stężenie estradiolu osiąga między 12. a 14. dniem cyklu, czyli dokładnie w czasie występowania owulacji[1].

Badanie poziomu estradiolu może pomóc w określeniu dokładnego momentu wystąpienia jajeczkowania, co jest często wykorzystywane u kobiet starających się o potomstwo – zarówno przez poczęcie naturalne, jak i w ramach metod wspomaganego rozrodu.

W okresie okołomenopauzalnym poziom estradiolu znacząco się zmniejsza, przez co jego forma syntetyczna często używana jest jako hormonalna terapia zastępcza. Przyjmowanie estrogenowej terapii zastępczej może być również wskazane w przypadku dysfunkcji lub uszkodzenia któregoś z jajników (np. wskutek choroby lub zabiegu chirurgicznego).

Estradiol u mężczyzn

Chociaż w przypadku mężczyzn estradiol występuje w znacznie niższych stężeniach, ma on duże znaczenie dla męskiej płodności, odpowiadając za prawidłową ruchliwość plemników, przez co wpływa na jakość nasienia[1].

Oprócz tego do jego funkcji w męskim organizmie zalicza się:

  • zmniejszenie negatywnych skutków andropauzy,
  • ograniczenie zapadalności na choroby układu krążenia i serca.

Prawidłowy zakres referencyjny estradiolu u mężczyzn mieści się między 11,2 a 50,4 pg/ml (0,04 do 0,18 nmol/l)[1]. Badanie poziomu męskiego estradiolu jest jednym z podstawowych badań stosowanych w diagnostyce niepłodności mężczyzn.

Wskazania do zbadania poziomu estradiolu

Na stężenie estradiolu w organizmie wpływa wiele czynników. Są to nie tylko zmienne fizjologiczne, takie jak wiek czy w przypadku kobiet faza cyklu miesiączkowego, ale również dieta i styl życia[1].

Wśród wskazań dla kobiet, oprócz niemożności naturalnego poczęcia, do badania poziomu estradiolu powinny skłonić takie objawy, jak:

  • zaburzenia miesiączkowania,
  • zatrzymanie wody w organizmie i obrzęki,
  • nudności i wymioty,
  • przyrost wagi bez znanej przyczyny,
  • początki osteoporozy.

Badanie to stosowane jest również kontrolnie do monitorowania owulacji pacjentek, które biorą udział w procedurach rozrodu wspomaganego z towarzyszeniem terapii hormonalnej.

U mężczyzn głównym wskazaniem do wykonania badania jest spadek jakości nasienia, związany ze zmniejszoną ruchliwością plemników. Jednak stężenie estradiolu u mężczyzn sprawdza się również[1]:

  • w diagnostyce raka jądra,
  • w podejrzeniu przerostu nadnerczy,
  • u pacjentów z ginekomastią (przerost gruczołów sutkowych).

Przeczytaj o innych badaniach zalecanych kobietom i mężczyznom przed procedurą in vitro: Badania do in vitro.

Normy estradiolu – jaki jest prawidłowy poziom?

Badanie poziomu estradiolu jest najbardziej miarodajne, gdy wykonywane jest na czczo. Osobie badanej pobierana jest próbka krwi żylnej, a następnie zostaje ona przekazywana do laboratorium analitycznego celem ocenienia stężenia hormonu.

U kobiet norma estradiolu jest zależna głównie od fazy cyklu miesiączkowego. Zakresy referencyjne prezentują się następująco[1]:

  • faza folikularna: 84-970 pg/ml (0,3-3,5 nmol/l),
  • owulacja: 13-330 pg/ml (0,48-1,17 nmol/l),
  • faza lutealna: 73-200 pg/ml (0,26-0,73 nmol/l),
  • menopauza: 11,2-42 pg/ml (0,04-0,15 nmol/l).

Z kolei w czasie ciąży normy estradiolu rysują się następująco:

  • I trymestr: 188-2497 pg/ml (0,69-9,2 nmol/l),
  • II trymestr: 1278-7192 pg/ml (4,7-26,4 nmol/l),
  • III trymestr: 6137-13460 pg/ml (22,5-50 nmol/l).

U mężczyzn prawidłowy poziom estradiolu mieści się pomiędzy 11,2 a 50,4 pg/ml (0,04 do 0,18 nmol/l).[1]

Zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski poziom mogą świadczyć o wielu nieprawidłowościach oraz chorobach.

Co oznacza niski poziom estradiolu?

Niski poziom estradiolu u kobiety może być przyczyną zaburzeń miesiączkowania prowadząc nawet do całkowitego zaniku miesiączkowania. Może on również wpływać na częste infekcje układu moczowego, spadek libido, suchość pochwy czy huśtawki nastrojów. Niski poziom estradiolu może być również związany ze zbliżającą się menopauzą lub przedwczesnym wygaszaniem czynności jajników.

Wśród najczęstszych przyczyn obniżenia stężenia estradiolu u kobiet wymienia się:

  • hipogonadyzm,
  • niewydolność przysadki mózgowej,
  • zespół Turnera,
  • PCOS,
  • zaburzenia odżywiania (anoreksja),
  • częsty i intensywny wysiłek fizyczny,
  • choroby metaboliczne.

U mężczyzn niski poziom estradiolu obniża ruchliwość plemników, prowadząc do spadku jakości nasienia. Może także obniżać libido, pogarszając jakość współżycia.

Na co może wskazywać wysoki poziom estradiolu?

Wysoki poziom estradiolu u kobiet może wpływać na nieregularność menstruacji, wahania nastroju lub powodować ogólne zmęczenie. U dziewczynek przed pokwitaniem wysokie stężenie estradiolu może przyspieszyć dojrzewanie. Wynik ponad normę może być związany z:

  • zaburzeniami pracy wątroby,
  • nadczynnością tarczycy,
  • nieprawidłową pracą nadnerczy,
  • nowotworami jajników.

U mężczyzn za wysoki estradiol może prowadzić do przerostu gruczołu piersiowego (ginekomastii). Zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet zbyt wysokie stężenie E2 może mieć związek z cukrzycą lub nadciśnieniem tętniczym.

Zwiększenie poziomu estradiolu nie zawsze jest stanem alarmującym. Zwiększone wartości występują w trakcie ciąży (w związku z jego wzmożoną syntezą przez łożysko), a także w fazie okołoowulacyjnej cyklu menstruacyjnego. Inną przyczyną podwyższonego stężenia tego hormonu mogą być leki stymulujące owulację, przez które dochodzi do dojrzewania wielu pęcherzyków w jednym czasie.

Ile kosztuje badanie estradiolu?

Koszt badania jest uzależniony m.in. od konkretnego laboratorium i lokalizacji, w jakiej znajduje się dana placówka. W klinikach InviMed przykładowa cena badania estradiolu wynosi:

  • Warszawa Mokotów – 53 zł,
  • Katowice – 50 zł,
  • Gdynia – 50 zł.

Dokładne ceny badania w poszczególnych klinikach InviMed znajdziesz w naszym cenniku.

Bibliografia:

  1. Rieder, J. K., Darabos, K., & Weierich, M. R. (2020). Estradiol and women’s health: considering the role of estradiol as a marker in behavioral medicine. International Journal of Behavioral Medicine, 27, 294-304.
  2. LE NESTOUR, E., MARRAOUI, J., LAHLOU, N., et al. Role of estradiol in the rise in follicle-stimulating hormone levels during the luteal-follicular transition. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 1993, vol. 77, no 2, p. 439-442.
  3. SCHULSTER, Michael, BERNIE, Aaron M., et RAMASAMY, Ranjith. The role of estradiol in male reproductive function. Asian journal of andrology, 2016, vol. 18, no 3, p. 435.
  4. OLEJEK, Anita, KRÓLAK, Ilona, BODZEK, Piotr, et al. Interpretation of infertility hormone tests results. Ginekologia Praktyczna, vol. 12, no 6, p. 18-24.