Inhibina B

Inhibina B to białkowy hormon odgrywający pewne istotną role w ludzkim organizmie, zwłaszcza gdy chodzi o płodność. Badanie jego stężenia jest jednym z elementów diagnostyki w kierunku niepłodności. Za co odpowiada ten hormon i jak przygotować się do badania?

Co to jest inhibina B?

Inhibina B^[1] jest jednym z hormonów białkowych, którego stężenie wpływa na zdolność poczęcia u kobiet. Wytwarzany jest przez tzw. komórki ziarniste znajdujące się w pęcherzyku jajnikowym, a także przez przysadkę mózgową i w czasie ciąży przez łożysko.

W organizmie żeńskim inhibina stymuluje jajniki do syntezy estrogenów i wpływa na prawidłową regulację cyklu miesiączkowego.

Stężenie tego hormonu nie jest stałe, a jego wydzielanie zmienia się w trakcie trwania cyklu menstruacyjnego kobiety. Fizjologicznie poziom inhibiny B podnosi się około 3. do 5. dnia cyklu, by spaść w późnej fazie folikularnej i następnie gwałtownie wzrosnąć tuż przed owulacją.

W organizmie mężczyzny inhibina B produkowana jest w jądrach przez tak zwane komórki Sertoliego. Odpowiedni poziom tego hormonu ma znaczący wpływ na spermatogenezę i prawidłowe funkcjonowanie jąder. Z tego powodu badanie inhibiny B należy do panelu badań diagnostycznych w kierunku męskiej niepłodności^[1].

Zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn inhibina odpowiada również za hamowanie syntezy FSH przez przysadkę mózgową, wpływając na regulację dojrzewania gamet u obu płci.

W organizmie występuje jeszcze inny rodzaj inhibiny – jest to inhibina A, która ma odrobinę inną budowę chemiczną od inhibiny B. Badanie jej stężenia nie tylko pomaga w diagnostyce niepłodności (szczególnie kobiecej), ale wykonane w trakcie ciąży może stanowić ważny wskaźnik w ocenie ryzyka nieprawidłowości ciążowych. Ocenę stężenia inhibiny A u ciężarnych przeprowadza się zwłaszcza u tych kobiet, które już wcześniej miały problemy z prawidłowym donoszeniem ciąży lub są w grupie ryzyka.

Inhibina B – kiedy zrobić badanie?

Badania stężenia inhibiny B przeprowadza się najczęściej u kobiet w celu diagnostyki nieprawidłowości zdrowia reprodukcyjnego. Badanie powinny wykonać pacjentki, u których obserwuje się takie objawy jak:

• trudności z zajściem w ciąże,
• nieregularne menstruacje,
• przedwczesne oznaki menopauzy.

U kobiet przygotowujących się do procedury in vitro lub inseminacji badanie poziomu stężenia inhibiny B jest jednym z testów pozwalających dokładnie (pośrednio) ocenić rezerwę jajnikową (obok badania AMH) oraz określić pomyślność hormonalnej stymulacji jajników^[1][2].

U mężczyzn inhibinę B oznacza się dla oceny spermatogenezy, a także w celu monitorowania poprawności leczenia hipogonadyzmu hipogonadotropowego. Określenie jej poziomu to również istotny wskaźnik przy podejmowaniu decyzji o diagnostycznej biopsji jąder lub wykonaniu operacji żylaków powrózka nasiennego^[1].

Badanie poziomu inhibiny B wykonywane jest z próbki krwi żylnej pobranej od pacjenta. Nie jest do niego potrzebne żadne przygotowanie. Nie trzeba również być na czczo.

Jak odczytywać wyniki?

U kobiet wynik badania stężenia inhibiny B zależny jest od ich wieku, a także od fazy cyklu, w której został pobrany materiał do badania. Wartości referencyjne kreują się następująco^[1]:

• 1. i 2. dzień cyklu menstruacyjnego: 15-70 pg/ml,
• od 3. do 5. dnia cyklu menstruacyjnego: 45-120 pg/ml,
• późna faza folikularna: 30-90 pg/ml,
• podczas owulacji: 80-200 pg/ml,
• faza lutealna: <50 pg/ml,
• w okresie menopauzy: <10 pg/ml.

Wynik powyżej 45 pg/ml w trzecim dniu cyklu oznacza prawidłową rezerwę jajnikową.

U mężczyzn wartości prawidłowe stężenie hormonu powinno mieścić się w przedziale od 120 do 400 pg/ml^[1].

Wzrost stężenia tego hormonu u kobiet, zwłaszcza gdy jest on znaczny, może oznaczać występowanie guzów jajnika (ziarniszczaków). Przy mniejszych odchyleniach od normy mogą świadczyć o zespole policystycznych jajników u pacjentki.

W przypadku zaniżonych wyników u kobiety można podejrzewać występowanie takich dolegliwości jak^[1]:

• zespół Turnera,
• spadek rezerwy jajnikowej lub przedwczesne wygasanie czynności jajników,
• występowanie zespołu opornych jajników (tzw. syndrom Savage’a),
• zaburzenia czynności wydzielniczej podwzgórza.

Trzeba zwrócić uwagę na fakt, że poziom inhibiny B znacznie spada w okresie bezpośrednio poprzedzającym menopauzę. Dlatego u pacjentek powyżej 40. roku życia obniżenie stężenia hormonu jest uznawane za fizjologiczne.

W przypadku mężczyzn zbyt niska wartość inhibiny B może świadczyć o:

• azoospermii (brak plemników w nasieniu),
• uszkodzeniu kanalików nasiennych jądra,
• zatrzymaniu komórek zarodkowych,
• zespole Kallmana,
• zespole Klinefeltera,
• rozwoju nowotworu zarodkowego.

Inhibina B – cena badania

Badanie poziomu stężenia inhibiny B nie jest refundowane przez NFZ – ani u kobiet, ani u mężczyzn. Cena badania wykonanego na własną rękę w głównej mierze zależy od konkretnego laboratorium i jego lokalizacji. Średni koszt badania mieści się w granicach od 160 do 190 złotych.

Bibliografia:

1. ENGEL, Jörg B., FELBERBAUM, Ricardo E., REISSMANN, Thomas, et al. Inhibin A/B in HMG or recombinant FSH ovarian stimulation with cetrorelix medication. Reproductive BioMedicine Online, 2001, vol. 3, no 2, p. 104-108.
2. LAHLOU, N., BOUVATTIER, C., LINGLART, A., et al. The role of gonadal peptides in clinical investigation. In : Annales de biologie clinique. 2009. p. 283-292.
3. GEORGES, A., COMMENGES, M., PAPAXANTHOS, A., et al. Intérêt du dosage d’inhibine B dans l’exploration d’une stérilité masculine grave en vue d’AMP. Immuno-analyse & Biologie Spécialisée, 2002, vol. 17, no 3, p. 176-180.
4. KORABEL, Joanna et KRZYSIEK, Józef. Ocena rezerwy jajnikowej u kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Przegląd Menopauzalny, 2013, vol. 12, no 4.
5. SZAFAROWSKA, Monika et JERZAK, Małgorzata. Procesy starzenia się komórki jajowej a niepłodność. Ginekol Pol, 2013, vol. 84, p. 298-304.
6. Ziora, K., Borawska-Dziadek, E., Oświęcimska, J., Świętochowska, E., Ostrowska, Z., Kajdaniuk, D., … & Małecka-Tendera, E. (2016). Ocena stężenia inhibiny B w surowicy krwi u chorych z wrodzonym przerostem nadnerczy. Pediatric Endocrinology/Endokrynologia Pediatryczna, 15(3).