Profil tarczycowy

Choroby tarczycy mogą znacząco utrudniać zajście w ciążę u kobiet. Badania TSH, fT4 i fT3 pozwalają wykryć niedoczynność lub nadczynność tarczycy jeszcze przed pojawieniem się objawów. TSH to hormon wytwarzany przez przysadkę, który kontroluje pracę tarczycy. Wolna tyroksyna (fT4) i trójjodotyronina (fT3) regulują metabolizm całego organizmu. Wszystkie trzy badania wykonuje się z próbki krwi żylnej. Nieprawidłowe wyniki mogą wskazywać na zaburzenia hormonalne wpływające na płodność. Poznaj szczegółowe normy i interpretację wyników, aby zrozumieć wpływ tarczycy na rozrodczość.

Najważniejsze informacje

• Badania TSH, FT4, FT3 wykrywają choroby tarczycy, które mogą uniemożliwiać zajście w ciążę.

• Próbkę krwi do badania TSH najlepiej pobrać rano, ponieważ poziom hormonu zmienia się w ciągu dnia.

• Prawidłowe stężenie TSH wynosi 0,4-5 mIU/L – wyższa wartość sugeruje niedoczynność, niższa nadczynność tarczycy.

• Badania FT3 i FT4 można wykonać o każdej porze dnia bez konieczności bycia na czczo.

Choroby tarczycy mogą uniemożliwiać zajście w ciążę.

Badania TSH, FT4, FT3 wykonuje się, by wykluczyć choroby tarczycy, które uniemożliwiają zajście w ciążę. Oznaczenie poziomu hormonów wykonuje się z próbki krwi.

Badanie TSH

Hormon tyreotropowy (tyreotropina, TSH) jest wytwarzany przez przysadkę mózgową. Badanie jego stężenia we krwi pozwala na ocenę funkcjonowania gruczołu tarczycy i wykrycie jego schorzeń (niedoczynności i nadczynności) nawet przed pojawieniem się pierwszych objawów chorobowych. Próbkę krwi do badania najlepiej pobrać rano, ponieważ poziom TSH może zmieniać się w ciągu dnia. Do badania nie trzeba się przygotowywać, ale przed jego wykonaniem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ w niektórych przypadkach niezbędne jest odstawienie ich na krótki czas.

Prawidłowe stężenie tyreotropiny wynosi od 0,4 do 5 mIU/L. Wyższy poziom hormonu tyreotropowego sugeruje niedoczynność tarczycy, ponadto może być objawem ciąży. Niższe stężenie hormonu TSH wskazuje na nadczynność tarczycy, może mieć także związek z przyjmowanymi lekami (np. sterydowymi), chorobą Gravesa-Basedowa, nadmiarem jodu w organizmie lub stosowaniem zbyt dużych dawek leków zawierających hormony tarczycy.

Wynik badania poziomu tyreotropiny nie wystarczy do postawienia diagnozy – zwykle wykonuje się również pomiar stężenia fT3 (wolna trójjodotyronina) i fT4 (wolna tyroksyna).

Badanie fT3

Schorzenia tarczycy mogą powodować spadek płodności u kobiet, dlatego przy bezowocnych staraniach o dziecko warto zbadać poziom hormonów tarczycowych. Jednym z nich jest fT3, czyli wolna trójjodotyronina. Badanie stężenia fT3 we krwi pozwala na ocenę funkcjonowania gruczołu tarczycy i wykrycie jej chorób – do postawienia diagnozy konieczne jest jednak ustalenie wartości dla innych hormonów z tej grupy, mianowicie TSH (hormon tyreotropowy) i fT4 (wolna tyroksyna).

Do badania potrzebna jest próbka krwi żylnej, pobrana w dowolnym momencie. Pacjentka nie musi być na czczo. Wysokie stężenie wolnej trójjodotyroniny sugeruje nadmierną aktywność gruczołu tarczycy (tzw. nadczynność), ale może również oznaczać niedobór jodu w organizmie. Niski wynik fT3 wskazuje na niedoczynność tarczycy, ponadto może być związany z inną, obciążającą organizm chorobą lub przebytą operacją.

Badanie fT4

Prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu – w tym układu rozrodczego – w dużej mierze zależy od właściwej pracy gruczołu tarczycy i ilości wytwarzanej przez nią hormonów. Jednym z nich jest hormon fT4 (tzw. wolna tyroksyna), który reguluje przebieg procesów metabolicznych. Badanie poziomu fT4 we krwi służy ocenie funkcjonowania gruczołu tarczycy i monitorowaniu skuteczności prowadzonego leczenia przy zdiagnozowanej chorobie w obrębie tego narządu.

Próbkę krwi do badania można pobrać o każdej porze dnia, bez konieczności bycia na czczo. Podwyższony poziom wolnej tyroksyny może świadczyć o nadczynności tarczycy lub nadmiarze hormonów tarczycowych w organizmie, wynikającym ze stosowania leków hormonalnych. Niskie wartości dla fT4 w wyniku badania wskazują na niedoczynność tarczycy lub poważny niedobór jodu.

1. Bednarczuk, T., Miśkiewicz, P. (2007). Niedoczynność tarczycy w ciąży. Medycyna Praktyczna – Endokrynologia. Dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/79804
2. Gietka-Czernel, M., Jastrzębska, H. (2007). Norma TSH – czy należy ją zmienić? Endokrynologia Polska, 58(5), 454-458. DOI: https://journals.viamedica.pl/endokrynologia_polska/article/download/25608/20431
3. Zgliczyński, W. (red.). (2020). Wielka Interna. Endokrynologia, tom I (wydanie 2). Warszawa: Medical Tribune Polska, ISBN 978-83-957198-6-8.