Szczepienia przeciwko HPV – kiedy i jak je wykonać?

Szczepienie przeciwko brodawczakowi ludzkiemu (HPV)

Szczepienie przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) może uratować życie chroniąc przed zakażeniem, które jest główną przyczyną rozwoju groźnych chorób, w tym raka szyjki macicy. To nowoczesne i skuteczne rozwiązanie zaleca się nie tylko nastoletnim dziewczętom i chłopcom, ale również dorosłym, niezależnie od płci. Dowiedz się, dlaczego warto podjąć decyzję o szczepieniu przeciwko HPV, jakie korzyści niesie ochrona przed wirusem HPV oraz w jaki sposób umówić się na wizytę do kliniki Invimed.

Szczepienie HPV (przeciwko brodawczakowi ludzkiemu) – dlaczego jest ważne i jak z niego skorzystać?

Szczepienie przeciwko HPV chroni przed zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego. Wirus HPV może powodować szereg chorób, zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, w różnym wieku. Do najczęstszych schorzeń związanych z zakażeniem HPV należą:

• Rak szyjki macicy – jeden z najgroźniejszych nowotworów kobiecych. W Polsce każdego dnia aż pięć kobiet umiera z jego powodu.

• Rak pochwy

• Rak sromu – rzadziej diagnozowany, ale nie mniej groźny.

• Rak odbytu – dotykający zarówno kobiety, jak i mężczyzn.

• Rak jamy ustnej i gardła.

• Kłykciny kończyste – miękkie grudki i brodawki pojawiające się w miejscach intymnych. Stanowią jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową, dotykając nawet 9–13% populacji na całym świecie.

Szczepionka przeciw HPV skutecznie zapobiega chorobom wywołanym przez ten wirus.

Czym jest wirus HPV?

HPV (Human Papilloma Virus), czyli ludzki wirus brodawczaka, to powszechny patogen, który odpowiada za wystąpienie wielu niebezpiecznych chorób. Wirus HPV przenoszony jest głównie drogą płciową, zarówno poprzez stosunki pochwowe, jak i oralne czy analne.

Szacuje się, że na całym świecie kontakt z wirusem ma ok. 80% osób aktywnych seksualnie (czyli 8 na 10 zarówno kobiet, jak i mężczyzn). U większości zakażenie HPV przebiega bezobjawowo i organizm sam sobie z nim radzi. Jednak u około 20% zakażonych wirus może utrzymywać się w organizmie i prowadzić do rozwoju poważnych chorób, w tym  stany przedrakowe czy nowotwory.

Wyróżnia się około 150 typów wirusa HPV, z których część jest szczególnie groźna. Typy niskoonkogenne (np. HPV-6 i HPV-11) wywołują niezłośliwe zmiany, takie jak kłykciny kończyste czy brodawczaki. Z kolei typy wysokoonkogenne (np. HPV-16 i HPV-18) są bezpośrednio związane z rozwojem nowotworów, takich jak rak szyjki macicy, rak odbytu czy rak jamy ustnej.

Najbardziej podatni na zakażenie HPV są ludzie młodzi, w wieku 15–25 lat, którzy dopiero rozpoczynają aktywność seksualną. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że jest nosicielem wirusa brodawczaka, co prowadzi do jego nieświadomego przenoszenia. Ani prezerwatywa, ani posiadanie jednego partnera seksualnego nie eliminują ryzyka zakażenia HPV, choć mogą je znacząco zmniejszyć.

Jak się chronić przed HPV? Najskuteczniejszym sposobem ochrony przed chorobami wywołanymi przez wirus HPV jest szczepienie. Szczepionka przeciw HPV jest rekomendowana szczególnie przed rozpoczęciem życia seksualnego, kiedy ryzyko zakażenia jest najniższe.

Szczepienia HPV – dlaczego warto?

Szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) mogą uratować życie, znacząco zmniejszając ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy i wiele innych nowotworów.

Szczepionka HPV jest najskuteczniejsza u osób, które nie rozpoczęły jeszcze życia seksualnego, dlatego tak ważne jest zaszczepienie nastoletnich dziewcząt oraz chłopców. Badania pokazują, że w krajach, gdzie od lat prowadzone są programy szczepień przeciw HPV, odnotowano ponad 90% skuteczność w zapobieganiu przetrwałym zakażeniom wirusem oraz chorobom przez niego wywoływanym. Liczba patologii wysokiego stopnia szyjki macicy spadła o 80%, co przekłada się na ogromny postęp w profilaktyce zdrowotnej. Szczepienia przeciw HPV są rekomendowane nie tylko dla nastolatków, ale również dla osób dorosłych, które rozpoczęły już życie seksualne. Nawet po rozpoczęciu aktywności seksualnej szczepionka może zapewnić ochronę, ponieważ w ciągu życia człowiek może nabyć różne szczepy wirusa HPV. Dlatego wiek przestaje być kluczowym kryterium do podjęcia decyzji o szczepieniu.

Szczepionka ma działanie profilaktyczne – zapobiega infekcji HPV i jej konsekwencjom, ale:

• nie leczy już istniejącego zakażenia HPV;

• nie zmienia przebiegu zakażenia ani chorób wywołanych przez wirusa.

Jeśli osoba szczepiona już jest zakażona określonym typem/typami wirusa HPV, podanie szczepionki może uchronić przed dodatkowym zakazeniem innymi typami wirusa.

Szczepienie przeciw HPV jest zalecane kobietom diagnozowanym i leczonym z powodów stanów przedrakowych szyjki macicy, gdyż mogą one odnieść korzyści w postaci niższego ryzyka nawrotu zmian chorobowych.

Każda dawka szczepionki na brodawczaka ludzkiego jest wysoko skuteczna w ochronie przed nowotworami związanymi z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego. Szczepienia te zmniejszają ryzyko zachorowania na wiele niebezpiecznych chorób, w tym raka szyjki macicy raka szyjki macicy, odbytu, gardła, a także innych nowotworów związanych z tym wirusem. Szczepienia HPV są uznawane za jedno z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki zdrowotnej na świecie. Ich bezpieczeństwo potwierdzają wieloletnie badania i szerokie stosowanie w wielu krajach. Odpowiednio wczesne zaszczepienie pozwala chronić zdrowie na całe życie – zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.

Szczepionka na HPV – co należy wiedzieć?

W wielu krajach szczepionka przeciw HPV jest stosowana powszechnie, a jej efektywność nie budzi wątpliwości. W regionach, gdzie wprowadzono programy szczepień, liczba zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego spadła nawet o 90%!

W Polsce szczepionki przeciw HPV są stosowane od 2006 roku i obecnie należą do standardowej profilaktyki w ponad 80 krajach na całym świecie.

W naszym kraju dostępne są trzy rodzaje preparatów:

• Szczepionka 2-walentna (chroni przed dwoma typami wirusa),

• Szczepionka 4-walentna (chroni przed czterema typami wirusa),

• Szczepionka 9-walentna (chroni przed dziewięcioma typami wirusa).

Każda z szczepionek na brodawczaka ludzkiego podawana jest w schemacie dwu- lub trzydawkowym, w zależności od wieku pacjenta oraz rodzaju szczepionki. Choć różnią się zakresem odpowiedzi immunologicznej na różne typy wirusa HPV, wszystkie skutecznie chronią przed najgroźniejszymi, onkogennymi szczepami – HPV-16 i HPV-18. Wybór odpowiedniego preparatu powinien być zawsze przedyskutowany z lekarzem, który dobierze szczepionkę indywidualnie do potrzeb pacjenta. Szczegółowy harmonogram podawania dawek znajduje się w ulotce informacyjnej każdego preparatu.

Jak działają szczepionki przeciw HPV?

Szczepionki HPV zawierają fragmenty inaktywowanego wirusa, które są rozpoznawane przez układ odpornościowy, w tym specyficzne antygeny. Dzięki temu organizm „uczy się” rozpoznawać struktury charakterystyczne dla wirusa, co umożliwia wytworzenie odporności. W praktyce oznacza to, że osoba zaszczepiona jest chroniona przed infekcją podczas kontaktu z nosicielem wirusa. Ze względu na swoją budowę szczepionki te określane są mianem „szczepionek martwych” lub „zabitych”, co podkreśla ich bezpieczeństwo i brak ryzyka infekcji po szczepieniu.

Jak przebiega szczepienie na brodawczaka ludzkiego?

Przed podaniem szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) konieczne jest odbycie wizyty kwalifikacyjnej. To standardowa procedura, podczas której specjalista przeprowadza wywiad medyczny oraz ocenia ogólny stan zdrowia pacjenta. W większości przypadków nie ma potrzeby wykonywania dodatkowych badań diagnostycznych. Po zakończeniu wizyty kwalifikacyjnej pacjent może natychmiast przystąpić do szczepienia (Szczepienie powinno zostać wykonane w ciągu 24 godzin od wizyty kwalifikacyjnej).

Jak przebiega szczepienie?

Samo podanie szczepionki HPV to krótka procedura, trwająca zaledwie kilka sekund. Zabieg jest w pełni bezpieczny, a bezpośrednio po iniekcji pacjent może wrócić do swoich codziennych obowiązków. Chociaż szczepienie jest dobrze tolerowane, u niektórych osób może wystąpić niewielki ból lub dyskomfort w miejscu wkłucia. Dodatkowo, w okolicy podania szczepionki czasami pojawia się delikatne zaczerwienienie, które zwykle ustępuje samoistnie w krótkim czasie.

Schemat podawania szczepionek HPV

Szczepionki przeciw HPV są dostępne w kilku wariantach, różniących się zakresem ochrony oraz harmonogramem podania dawek:

• Szczepionka 2-walentna – podawana w schemacie: 0-1-6 miesięcy.

• Szczepionka 4-walentna – podawana w trzech dawkach: druga dawka dwa miesiące po pierwszej, a trzecia sześć miesięcy po pierwszej.

• Szczepionka 9-walentna – podawana w schemacie: 0-2-6 miesięcy.

Każdy schemat został opracowany z myślą o zapewnieniu optymalnej ochrony przed wirusem HPV. Dobór odpowiedniego preparatu i harmonogramu powinien być skonsultowany z lekarzem podczas wizyty kwalifikacyjnej.

Szczepienia HPV – kto i kiedy powinien się zaczepić?

Wirus HPV (Human Papilloma Virus) przenosi się głównie drogą płciową, co sprawia, że najbardziej efektywne jest szczepienie osób, które jeszcze nie rozpoczęły współżycia. Dzięki temu możliwe jest zabezpieczenie ich przed infekcją na długo przed potencjalnym kontaktem z wirusem.

Szczepienie HPV dla dzieci i młodzieży

Od 1 września 2024 roku Powszechny Program Bezpłatnych Szczepień przeciwko HPV objął nowe grupy wiekowe. Teraz szczepionka jest dostępna za darmo dla dziewcząt i chłopców w wieku 9–14 lat, a nie, jak wcześniej, jedynie dla 12- i 13-latków. Szczepienia te są w pełni refundowane i realizowane w schemacie dwudawkowym.

Warto podkreślić, że chociaż wirus HPV kojarzony jest głównie z chorobami dotykającymi kobiety, to szczepienie przeciw HPV jest również niezwykle ważne dla chłopców. Wirus może bowiem powodować infekcje i poważne schorzenia u osób obu płci. U mężczyzn mogą to być nowotwory prącia, odbytu, czy brodawki narządów płciowych (kłykciny kończyste). Dodatkowo zaszczepienie chłopców chroni pośrednio kobiety, które w przyszłości będą z tymi mężczyznami współżyły. Dzięki temu przerywany zostaje łańcuch zakażenia.

Szczepienie HPV dla dorosłych

Szczepionka HPV jest zalecana również dla dorosłych, którzy nie zostali zaszczepieni wcześniej, szczególnie do 26. roku życia. Osoby powyżej tego wieku również mogą być j narażone na zakażenie wirusem szczególnie, że tym samym typem HPV można zarazić się więcej niż raz w życiu. Co więcej, osoby już zakażone jednym typem HPV mogą skorzystać z ochrony przed innymi typami wirusa dzięki szczepieniu.

Dlatego osoba aktywna seksualnie również może odnieść korzyść ze szczepienia (dotyczy to i kobiet, i mężczyzn). Fakt rozpoczęcia aktywności seksualnej nie zawsze oznacza zakażenie wirusem i nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia przeciw HPV.

Szczepienie przeciwko HPV nie jest refundowane, ale jest zalecane przez Ministra Zdrowia w polskim Programie Szczepień Ochronnych. Powszechne szczepienia przeciwko HPV rekomenduje także Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (CDC) oraz międzynarodowe i krajowe towarzystwa naukowe (pediatryczne, ginekologiczne i onkologiczne).

Szczepienie na raka szyjki macicy – przeciwwskazania

Szczepionka  HPV jest bezpieczna, dobrze tolerowana i w większości przypadków nie powoduje skutków ubocznych. Preparatu nie podaje się dzieciom poniżej 9. roku życia, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią i osobom, które wykazały alergię na jeden ze składników szczepionki. Po podaniu preparatu w miejscu ukłucia może pojawić się okresowe zaczerwienienie, obrzęk, czy ból mięśni.

Szczepionki na HPV są dokładnie monitorowane, bo powszechnie stosuje się je w 125 krajach na świecie.

Szczepionka przeciw HPV nie jest rekomendowana w następujących przypadkach:

• U dzieci poniżej 9. roku życia, ponieważ brak jest danych dotyczących jej bezpieczeństwa oraz skuteczności w tej grupie wiekowej.

• U kobiet w ciąży (można ją podać podczas karmienia piersią tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ewentualne ryzyko).

• U osób uczulonych na składniki szczepionki przeciw HPV.

• W przypadku aktywnej infekcji wirusowej – w takim przypadku szczepienie powinno zostać odłożone na późniejszy termin (niewielka gorączka czy stan podgorączkowy nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia).

• W przypadku wystąpienie wstrząsu anafilaktycznego oraz ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych w przeszłości.

• U osób z niedoborem odporności (z ostrożnością). Chociaż szczepionki przeciw HPV są uznawane za bezpieczne dla osób z niedoborami odporności (np. spowodowanymi HIV), reakcja na szczepienie może być mniej skuteczna. Każdy przypadek powinien być oceniany indywidualnie przez lekarza.

Ile kosztuje szczepienie na HPV?

W klinice Invimed  oferowane są szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

Cena szczepionki HPV to:

• Pierwsza dawka: 700 zł

Dodatkowo, przed podaniem szczepionki wymagana jest wizyta kwalifikacyjna której koszt wynosi 100 zł.

Aktualne ceny oraz dostępność szczepień mogą się różnić, dlatego zaleca się bezpośredni kontakt z wybraną placówką Invimed w celu uzyskania najświeższych informacji.

W jaki sposób zapisać się na szczepienie przeciw HPV?

Aby zapisać się na szczepienie przeciw HPV w klinice Invimed, pacjent nie musi umawiać terminu samego szczepienia, a jedynie wizytę kwalifikacyjną. Przed szczepieniem wymagane jest podpisanie zgody na szczepienie, przejście kwalifikacji medycznej oraz dokonanie opłaty w recepcji. Szczepienie powinno zostać wykonane w ciągu 24 godzin od wizyty kwalifikacyjnej.

Czy na szczepienie przeciw wirusowi HPV jest wymagane skierowanie?

Nie jest wymagane skierowanie do podania szczepionki na HPV. Niezbędnym warunkiem wykonania szczepienia jest jednak odbycie wizyty kwalifikacyjnej w klinice. Podczas takiej osoba kwalifikująca ocenia ogólny stan zdrowia pacjenta, wyklucza przeciwwskazania do szczepienia oraz udziela szczegółowych informacji dotyczących samego zabiegu. Dopiero po uzyskaniu pozytywnej kwalifikacji możliwe jest podanie szczepionki. Dzięki temu proces szczepienia jest bezpieczny i dostosowany do indywidualnych potrzeb zdrowotnych pacjenta.

Konsultacja merytoryczna:

lek. med. Tomasz Dworniak – Kierownik medyczny, Specjalista ginekolog-położnik