Wymaz z szyjki macicy – na czym polega badanie i kiedy należy je wykonać?
Wymaz z szyjki macicy jest jednym z podstawowych badań bakteriologicznych stosowanych w ginekologii. Na czym polega badanie i kiedy występują wskazania do jego wykonania?
Czym jest posiew wymazu z szyjki macicy?
Posiew wymazu z kanału szyjki macicy jest badaniem, które ma ustalić, czy u pacjentki występują drobnoustroje patologiczne mogące wywoływać stan zapalny szyjki macicy lub przydatków oraz inne infekcje dróg rodnych.
Pobrany w trakcie badania materiał wysyłany jest do laboratorium, gdzie poddaje się go wnikliwej analizie. Jeśli w próbce zostaną wykryte patogeny, zwykle od razu robiony jest antybiogram, który umożliwia zidentyfikowanie wrażliwości drobnoustrojów na konkretne substancje lecznicze. Pozwala to na przeprowadzenie skutecznej terapii.
Kiedy należy wykonać wymaz z kanału szyjki macicy?
Wymaz z kanału szyjki macicy można wykonać u kobiet w każdym wieku, u których występują objawy infekcji intymnej, takie jak[1]:
- świąd i pieczenie w okolicach cewki moczowej i sromu,
- ból lub dyskomfort w trakcie mikcji,
- uczucie parcia na pęcherz i częste oddawanie moczu,
- dyskomfort w trakcie stosunku,
- bóle podbrzusza o nieznanej przyczynie,
- przedłużające się krwawienia menstruacyjne lub plamienia pomiędzy kolejnymi miesiączkami,
- upławy.
Wykonanie posiewu z kanału szyjki stosuje się nie tylko diagnostyczne, w celu określenia konkretnego patogenu, ale również kontrolnie po zakończeniu terapii lekowej (celem sprawdzenia jej skuteczności).
Posiew z kanału szyjki macicy w ciąży jest obowiązkowym badaniem zaliczanym do standardowych badań ciężarnych. W okresie ciąży kobiety są znacznie bardziej wrażliwe na infekcje intymne w związku z nagłymi zmianami hormonalnymi, które mają wpływ na florę bakteryjną pochwy. Infekcje w tym okresie mogą być niebezpieczne dla rozwijającego się płodu i spowodować poronienie lub poród przedwczesny[2].
Na ostatnim etapie ciąży wymaz z szyjki macicy jest obowiązkowy dla zdiagnozowania ewentualnej infekcji paciorkowcami z grupy GBS (group B Streptococcus), które są odpowiedzialne za większość zagrażających życiu noworodków wczesnych zakażeń.
GBS występują u nawet 30% kobiet, zwykle nie wywołując u nich zakażeń. Mogą jednak zostać przeniesione z matki na dziecko w trakcie porodu i przyczynić się do zapalenia płuc lub sepsy noworodka[3].
Wymaz z szyjki macicy jest również jednym z badań przed procedurami wspomaganego rozrodu, takimi jak inseminacja lub in vitro.
Posiew z kanału szyjki macicy – jak się przygotować do badania?
Przygotowując się do posiewu z kanału szyjki macicy, należy trzymać się kilku istotnych zasad[4] wymienionych poniżej:
- powstrzymać się od stosunku na 48 godzin przed badaniem,
- na 2-3 dni przed pobraniem materiału nie należy stosować żadnych leków dopochwowych ani irygacji,
- wymazu nie wykonuje się w czasie antybiotykoterapii. Materiał do badań można pobrać dopiero 5 dni po przyjęciu ostatniej dawki leku,
- wymazu nie wykonuje się w trakcie menstruacji,
- w dniu badania należy dokładnie umyć okolice narządów płciowych bieżącą wodą, bez stosowania środków myjących.
Wymaz z szyjki macicy – jak wygląda badanie?
Pacjentka po przyjściu do gabinetu ginekologicznego zostanie poproszona o rozebranie się od pasa w dół i ułożenie na fotelu ginekologicznym. Następnie lekarz ginekolog, używając wziernika ginekologicznego, uwidoczni ujście szyjki macicy i przy pomocy specjalnej szpatułki, zwanej wymazówką, pobierze materiał do badania, delikatnie wpychając główkę patyczka w początkowy fragment kanału szyjki macicy. Pobrany materiał jest następnie szczelnie zamykany w probówce i wysyłany do laboratorium.
Badanie trwa około 10 minut i zwykle jest połączone z podstawowym badaniem ginekologicznym. W trakcie pobierania materiału pacjentka może czuć niewielki dyskomfort w trakcie operowania wziernikiem i później w momencie pobierania wymazu z szyjki. Jednak zabieg nie powinien być bolesny. Zdarza się, że pacjentki odczuwają większe dolegliwości, jeśli wymaz pobierany jest w czasie aktywnej infekcji intymnej.
Posiew wymazu z kanału szyjki macicy – interpretacja wyników
Po dostarczeniu do laboratorium badany materiał zostaje umieszczony w podłożu hodowlanym, na którym – jeśli próbka zawierała drobnoustroje – w ciągu kilku dni powstanie kolonia bakterii.
Okres oczekiwania uzależniony jest od laboratorium i stosowanej do hodowli pożywki, a średni czas potrzebny do uzyskania miarodajnego wyniku wynosi od 3 do 9 dni.
Rezultat może być dwojaki:
- posiew ujemny – oznaczający brak wzrostu bakterii,
- posiew dodatni – wzrost bakterii pochodzących z pobranego materiału.
Posiew szyjki macicy – wynik ujemny
Wynik ujemny (zwany również posiewem ujemnym) jest rezultatem prawidłowym. Oznacza on, że z materiału pobranego w trakcie wymazu z szyjki macicy pacjentki nie wyhodowano kolonii bakteryjnej.
W zależności od przewidywanej infekcji stosuje się różne pożywki hodowlane. Wynik ujemny na pożywce standardowej niekoniecznie musi oznaczać, że w próbce nie było żadnych patologicznych drobnoustrojów. Standardowe podłoże sprawdza się w przypadku większości popularnych drobnoustrojów (np. dwoinka rzeżączki), ale w przypadku niektórych (np. chlamydii), trzeba użyć pożywki niestandardowej.
Dlatego posiew szyjki macicy jest wykonywany na kilku podłożach, dla zapewnienia pełnej diagnostyki.
Posiew szyjki macicy – wynik dodatni
Uzyskanie wyniku dodatniego w posiewie wymazu z kanału szyjki oznacza, że z pobranej próbki wyhodowano kolonię bakteryjną. W takiej sytuacji zlecany jest antybiogram, badający wrażliwość wykrytych patogenów na konkretne antybiotyki, co umożliwia dobranie celowanej terapii, która będzie najbardziej skuteczna.
Jeśli wynikowi dodatniemu nie towarzyszą objawy toczącej się infekcji, a inne wykonane badania (np. morfologia krwi obwodowej[1] ) również nie wskazują na zakażenie, wynik może być fałszywie dodatni. Dzieje się tak, gdy nie są przestrzegane zasady pobierania materiału do badań. W takiej sytuacji lekarz może zlecić powtórne pobranie wymazu[5].
Wymaz z kanału szyjki macicy – cena
Koszt badania jest uzależniony m.in. od wybranej placówki i miejsca, w jakim się znajduje. W przypadku wymazu z szyjki macicy cena jest uzależniona także od tego, czy wykonywany jest posiew standardowy, czy dodatkowo również posiew na chlamydię.
Bibliografia:
- REROŃ, Alfred et TROJNAR-PODLEŚNY, M. Zapalenia pochwy i szyjki macicy–problem wciąż aktualny. Gin Prakt, 2004, vol. 12, p. 10-17.
- KIERZKOWSKA, MARTA, MAJEWSKA, ANNA, KĄDZIELSKA, JOANNA, et al. Ocena mikroflory bakteryjnej szyjki macicy u kobiet w ciąży. Perinatol. Neonatol. Ginekol, 2012, p. 5126-29.
- WIELGOŚ, Mirosław et PIETRZAK, Bronisława. Bacterial vaginosis-diagnostyka i leczenie. Menopausal Review/Przeglad Menopauzalny, 2012, vol. 11, no 5.
- RYSZARD, Czajka, RAFAŁ, Rzepka, SEBASTIAN, Kwiatkowski, et al. Kolonizacja bakteryjna pochwy i kanału szyjki macicy u pacjentek z zagrażającym porodem przedwczesnym. Ginekol Pol, 2010, vol. 81, p. 840-843.
Konsultacja lekarska
